This text will be replaced by the flash music player.

 

VERHALENBANKJESROUTE
Klaverblad 4, Het Zuiden | Ulft-Gendringen

De onderwerpen die de reiziger op de bankjes horen of lezen wisselen van thema. Terugkerend is een beknopte historie van de plaats of het landschap. De route Het Zuiden vertelt over de geschiedenis van de ijzerindustrie, over de omzwervingen van 'De Bedrukte Moeder Gods van Varsseveld', de ridders van Huize Ulft en de dichter Staring. Ook volksverhalen, reisbeschrijvingen, columns. Dit alles wordt gelardeerd met poëzie. Altijd over de plek waar u zich op dat moment bevindt. U kunt de verhalen en gedichten lezen en afdrukken als PDF.
Hiervoor hebt u de gratis te downloaden Adobe Reader nodig.
Adobe Reader

Luister naar de verhalen en gedichten in deze MP3 speler   Laad hier de MP3 bestanden voor uw speler
Stippellijn

 

Verhalenbankje 23, tegenover Bontebrug nr. 166, Gartenbank, Bontebrug

De Zutphense dichter Pieter Bas Kempe filosofeert over wat als Vermeer hier ooit had rondgezworven?

Lees hier het gedicht Gezicht op Bontebrug door P.B. Kempe.


 

Verhalenbankje 24, DRU-Industriepark

De geschiedenis van Ulft begint in 1236 met een burcht: het reeds lang geleden verdwenen Slot Ulft. De waterburcht lag aan de samenvloeiing van de Oude IJssel en de Aa-strang. De burcht had een watermolen, die als korenmolen werd gebruikt. Aan het eind van de 16e eeuw begon Ulft zich als dorp te ontwikkelen. Vanaf de 18e eeuw ontstond langs de Oude IJssel het eerste ‘zware industriegebied van Nederland. Belangrijk voor deze ontwikkeling was de aanwezigheid van de Oude IJssel en ijzeroer. In 1753 werd de eerste ‘ijzerhut’ gesticht en uiteindelijk overgenomen door burgemeester Diepenbrock en de apotheker Reigers uit het naburige Bocholt. De voorletters, in combinatie met de eerste letter van de plaatsnaam Ulft vormden de huidige naam van de fabriek: DRU. Producten als brievenbussen, straatmeubilair, maar ook de roodoranje emaille pannen, die in ieder huishouden te vinden zijn, haarden, badkuipen en emaillenwerk werden geproduceerd. Het DRU-complex is een staalkaart van alle denkbare bouwstijlen in de industriebouw. Het complex is sinds 1890 bij voortduring uitgebreid. Bekend zijn het met sheddaken overkapte binnenterrein van de emailleerfabriek met de eerste betonnen portaalconstructies in Nederland. In 1911 en 1912 door vader en zoon Beltman in de stijl van het zakelijke Nieuwe Bouwen ontworpen.

Lees hier de reisbeschrijving Ulft en de DRUfabriek door Hans Mellendijk en Peter van Toor.
Lees hier het gedicht Vormzand door Hans Mellendijk.
Lees hier het verhaal Zoon door Firma Weijland Muziektheater.


 

Verhalenbankje 25 | Knooppunt 63, Schrijversbuurt, Staringstraat, Bringenborg, Kernspark

In de middeleeuwen was Gendringen een vesting. De drassige grond heeft een rol gespeeld bij de weerbaarheid. Het dorp was als bezit van de aartsbisschop van Keulen uitgeleend aan de heren van Bergh die in het kasteel in 's-Heerenberg resideerden. Het dorp werd in 1830 door een grote brand getroffen, die bijna het hele dorpscentrum vernietigde. De huidige Nederlands Hervormde kerk in het centrum is de opvolger van de middeleeuwse kerspelkerk die eveneens afbrandde. De huidige Rooms-Katholieke kerk in het centrum is aan het eind van de negentiende eeuw gebouwd. De romantische dichter Staring is geboren in Gendringen hij was Achterhoeker in hart en nieren. Echter hij bracht zijn jeugdjaren in het Zuid-Hollandse Gouderak en in Gouda door. Zijn romantische inslag betrof zowel hetgeen waarover hij schreef (legenden, beschrijvingen van de natuur) als de wijze waarop hij dat deed (gevoelig en humoristisch). Staring blonk uit in de dichterlijke vertelkunst. Het geboortehuis van de dichter was de havezathe Bringenborg, waar nu de bibliotheek staat. Bij de bibliotheek is een herinneringskegel geplaatst, binnen is een prachtige maquette te bewonderen.

Lees hier de reisbeschrijving Gendringen door Hans Mellendijk.
Lees hier het gedicht Waterloop door A.C.W. Staring.


 

Verhalenbankje 26, landgoed Landfort, Gendringen

Dr. Johann Albert Luyken, kocht het landgoed Landfort in 1823. Hij was arts en botanicus. Na zijn studie maakte hij een lange reis door Europa om in de grote ziekenhuizen te opereren en beroemde wetenschappers te leren kennen. Ook verzamelde hij 40.000 mossen en planten voor zijn -bewaard gebleven- herbarium. Hij reisde met de diligence, per zeilsloep of hij ging met ezels de bergen in. In brieven en in een dagboek deed hij er verslag van. Zo was hij toevallig net in Napels toen de Vesuvius uitbrak.

Lees hier fragmenten uit Landfort en de familie Luyken door Aggie Daniëls.


 

Verhalenbankje 27, Grensovergang, Grenzweg, Anholt

De grens trok literatoren met een pedagogische inslag naar Gendringen. Jan Ligthart liet zijn beroemde boek 'Een Zomervacantie bij de Grenzen' in het Gendringse afspelen. De schrijver Lighart -de schrijver van o.a. 'Ot en Sien'- is er geweest in een tijd toen de tram er nog naar toe reed. In een modernere tijd schreef de in de 70-er jaren in Varsselder woonachtige schrijver Guus Kuijer 'Een gat in de grens'. Zelf zei hij erover tegen journalist Wim van de Louw: "Er moest in mijn verhaal sprake zijn van een grens. Ik ken de streek rond Doetinchem tamelijk goed. Daarom heb ik het verhaal gesitueerd in De Achterhoek. Het is natuurlijk niet toevallig dat het boek zich afspeelt in de Achterhoek. Ik heb jaren in Oost-Gelderland gewoond".

Lees hier de reisbeschrijving De grenzen door Hans Mellendijk en Peter van Toor.
Lees hier het verhaal Grensverkeer door Firma Weijland Muziektheater.


 

Verhalenbankje 28, De Hoge Rokken, Wals, Wieken

Wals, Wieken, Milt, nederzettingen, buurtschappen met zulke namen vragen om poëzie en mooie verhalen. Zeker als daar ook nog een straat Hoge Rokken heet.

Lees hier het verhaal De levensloop van een Huttenkearl door Peter van Toor.
Lees hier het verhaal Ajuus Maria door Firma Weijland Muziektheater.


 

Verhalenbankje 29, bushalte De Rieze, Oude IJsselweg, Ulft

Een omgeving in verandering: van het traditionele landschap met zijn karakteristieke boerderijen naar de industrie, de ruilverkaveling en de oprukkende industrie ten koste van het oude boerenbedrijf. De uit Ulft afkomstige Herman Erinkveld schreef er gedichten over. Een drietal is opgenomen in de Verhalenbankjesroute.

Lees hier het gedicht Oerseweg (1) door Herman Erinkveld.
Lees hier het gedicht Oerseweg (2) door Herman Erinkveld.
Lees hier het gedicht Foto door Herman Erinkveld.

 


 

Verhalenbankje 30, Pr. Bernardstraat-Claraplein, Silvolde

De Mariabedevaart naar Silvolde hield verband met een legende uit het einde van de 16e eeuw over het dubbele Mariabeeld het Marianum van Varsseveld. De bedevaart heeft pas gestalte gekregen door het ijveren van pastoor Ahsmann omstreeks 1930. R.K. parochiekerk is midden in het dorp gesitueerd. De kerk staat op een heuvel, de Silvoldse Berg genaamd. Er staat een speciaal Maria-altaar waarboven het beeld is bevestigd. De benaming 'bedrukte moeder' houdt verband met de gelaatsuitdrukking van het beeld. In tegenstelling tot de Anholtse helft zijn de stralenkrans en alle ledematen van het Silvoldse deel nog authentiek.

Vlakbij de plek waar honderd jaar lang hun klooster heeft gestaan is een levensgroot standbeeld geplaatst van één van de zusters van de Orde van de zusters Franciscanessen. De zuster keert na gedane arbeid, in gedachten verzonken, terug naar het klooster. Een beeld van de oud Silvoldenaar Casper ter Heerdt. Een andere oud Silvoldenaar de dichteres Francie van den Hurk heeft andere herinneringen aan één van de zusters Franciscanessen van Heythuijsen.

Lees hier het verhaal Silvolde en De Bedrukte Moeder Gods van Varsseveld door Hans Mellendijk, vrij naar Bernard J. Dorrestijn.
Lees hier het gedicht Non-actief door Francie van den Hurk.
Lees hier het gedicht Topografie van de bedruktheid door Hans Mellendijk.


 

Verhalenbankje 31, Paasberg, Paasberglaan, Terborg

De Paasberg is een oud rivierduinencomplex, opgewaaid in de laatste ijstijd (10.000 tot 13.000 jaar geleden), toen niet de Oude IJssel, maar een voorloper van de Rijn door het gebied stroomde. Door de schaarse en open vegetaties die onder droge en koude klimatologische omstandigheden groeiden werden deze zogenaamde jonge dekzanden opgeworpen. Deze dekzanden bestaan vooral uit niet-leemhoudende fijnzandige afzettingen. In het verleden was de Paasberg groter. De Paasberg liep toen door in noord-westelijke richting en heeft toen waarschijnlijk in verbinding gestaan met de heuvels van Gaanderen. Bij grondboringen zijn in het centrum van Terborg resten van de rivierduin gevonden. Dit rivierduinencomplex is erg zeldzaam en daarom van grote aardkundige waarde. Tegenwoordig is de Paasberg vier hectare groot. Het zuid-westelijke deel van het natuurgebied grenst aan het grondgebied van kasteel Wisch, de zogeheten "Wei van Wisch". In het verleden was de Paasberg kaal en tot 1921 stond er een molen op de top.

Lees hier het volksverhaal Het gluujende peerd.


 

Verhalenbankje 32, Voorbroek-Pellendijk, Terborg

Het benodigde kalksteen voor de ijzerindustrie werd in Winterswijk en in Münsterland gedolven. De kalk bond de klei, het zand en de veenresten van het ijzeroer tot het zogenaamde slak, het afvalprodukt dat op oude boerenerven en dorpspleinen nog veel als verhardingsmateriaal voor de bodem te vinden is.

Lees hier het gedicht Pelgrimsstap door Hans Mellendijk.
Klik hier voor een virtueel bier


einde Klaverblad 3: Het Zuiden